Prawo pracy w pigułce – najważniejsze zagadnienia - zarobki.pracuj.pl
  • Kalkulator netto-brutto
  • Kreator CV
Autor wpisu Pracuj.pl

Urlop wypoczynkowy, płatne zwolnienie chorobowe czy ochrona przed zwolnieniem – to przykładowe uprawnienia, z których możesz korzystać jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Poznaj również inne pojęcia prawne istotne dla pracowników.

Czego dowiesz się z artykułu?

Co to jest kodeks pracy?
Prawo pracy – najważniejsze zagadnienia
Nowy kodeks pracy 2020 – co się zmieniło?

Samo pojęcie pracy jest Ci znane od dzieciństwa. Ale z nim związane są inne, bardziej skomplikowane określenia, istotne dla każdego pracownika. Ich znaczenie nie zawsze jest oczywiste.

Co to jest kodeks pracy?

Największa ochrona prawna przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Wynika ona z kodeksu pracy, czyli zbioru aktów, które regulują przywileje i obowiązki pracownika oraz pracodawcy.

Poczujesz się pewniej, gdy zapoznasz się z treścią ustawy – przynajmniej w podstawowym zakresie. To szczególnie ważne, jeśli obecna posada to Twoja pierwsza praca i nie masz jeszcze zbyt wiele doświadczenia.

| 7 zasad prawa pracy

Prawo pracy – najważniejsze zagadnienia

Czy wiesz, że możesz zostać ukarany za łamanie przepisów BHP albo że nie możesz zrezygnować z urlopu wypoczynkowego? Umiejętność egzekwowania swoich praw i przestrzeganie zasad obowiązujących w firmie ma bardzo duże znaczenie. Aby zyskać większą świadomość, poznaj podstawowe definicje.

  • Stosunek pracy – relacja łącząca pracownika i pracodawcę. Nawiązuje się ją poprzez zawarcie umowy o pracę na piśmie. Z chwilą podpisania dokumentu zatrudniony zobowiązuje się m.in. do wykonywania obowiązków za określoną pensję, a zatrudniający – do wypłaty wynagrodzenia.
  • Pensja (wynagrodzenie chorobowe, wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie za czas przestoju, wynagrodzenie urlopowe) – finansowa gratyfikacja za pracę przysługująca za przepracowany okres. W wyjątkowych sytuacjach można otrzymać zapłatę także za czas, kiedy nie wykonywało się obowiązków (choroba, przestój, dyżur itd.).
  • Czas pracy – liczba godzin do przepracowania w ciągu doby, tygodnia itd. W przypadku pracowników zatrudnionych na pełny etat dzienna norma czasu pracy wynosi zwykle 8 godzin, a tygodniowa 40 godzin. Przekraczając ją, pracujesz w nadgodzinach, za które przysługuje Ci dodatkowe wynagrodzenie lub czas wolny – oczywiście przy założeniu, że pracujesz w podstawowym czasie pracy.
  • BHP – normy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Za ich naruszanie grożą sankcje przewidziane w kodeksie pracy: upomnienie, nagana, kara pieniężna lub zwolnienie dyscyplinarne. Pracodawca również nie powinien łamać zasad BHP, ponieważ może zostać ukarany przez Państwową Inspekcję Pracy lub sąd pracy. Sankcje działają w obie strony, np. pracownik może wypowiedzieć umowę dyscyplinarnie, jeśli dostarczy orzeczenie lekarskie, w którym został stwierdzony szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie. Pracodawca zobowiązany jest przenieść go do innej pracy (we wskazanym w orzeczeniu terminie), odpowiedniej dla stanu zdrowia i zgodnej z kwalifikacjami zawodowymi. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia podwładnego do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. W razie potrzeby wszystkie szczegółowe pojęcia związane z BHP z łatwością znajdziesz w internetowych słownikach.
  • Państwowa Inspekcja Pracy – organ, który kontroluje, czy w zakładach pracy są przestrzegane przepisy prawa pracy. PIP sprawdza m.in., czy zatrudnieni nie przekraczają limitów nadgodzin lub czy wynagrodzenia wypłacane przez pracodawcę są odpowiednio wysokie.
  • Urlopy pracownicze – płatne lub bezpłatne przerwy w pracy. Gdy pracujesz na etacie, masz prawo do corocznego, 20- albo 26-dniowego urlopu wypoczynkowego. Możesz korzystać z wolnych dni również w ramach urlopów: na żądanie, okolicznościowego, bezpłatnego, macierzyńskiego, ojcowskiego itd.
  • Zwolnienie/wypowiedzenie – jedna z możliwości rozwiązania stosunku pracy. Zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą zakończyć współpracę, wręczając drugiej stronie wypowiedzenie. Istnieją również inne sposoby rozwiązywania stosunku pracy: za porozumieniem stron i bez wypowiedzenia.
  • Ochrona przed zwolnieniem – przywilej, z którego korzystają m.in. zatrudnieni w wieku przedemerytalnym, pracownice w ciąży i osoby przebywające na urlopie lub zwolnieniu chorobowym.

Powyższe pojęcia i ich wyjaśnienia to prawo pracy w pigułce. Jeśli chcesz dokładniej zapoznać się ze swoimi prawami i obowiązkami, zajrzyj do internetowej wersji dokumentu.

Nowy kodeks pracy 2020 – co się zmieniło?

Dobrze wiedzieć, że chociaż definicje pojęć pozostają stałe, to przepisy zawarte w kodeksie pracy co jakiś czas ulegają zmianom. Dlatego warto na bieżąco śledzić wszelkie nowelizacje. Najczęściej są to kwestie związane z wprowadzeniem nowego prawa pracy w obszarach, w których do tej pory zasady były niedookreślone i dawały pole do nadużyć.

Właśnie takich zagadnień dotyczą zmiany kodeksu pracy 2020. Nowości, które weszły w życie, służą poprawie skuteczności egzekucji alimentów. Pracodawcy, którzy zatajają wysokość wynagrodzeń pracowników zobowiązanych do płacenia alimentów, będą mogli zostać ukarani wysoką grzywną – ponieważ w ten sposób utrudniają ściąganie od nich należności alimentacyjnych.

 

Jak mówi stara zasada prawnicza – nieznajomość prawa szkodzi. Dlatego tak ważne jest to, żeby pracownicy znali kluczowe pojęcia i mieli świadomość własnych praw i obowiązków.

Narzędzia

  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV

Artykuły o podobnej tematyce

  • 07.02.2020
    Zwolnienia grupowe – ABC

    O zwolnieniach grupowych mówimy w przypadku rozwiązywania stosunków pracy z pracownikami z przyczyn dotyczących pracodawcy. W takiej sytuacji zwalnianym osobom przysługuje odprawa pieniężna.

  • 07.02.2020
    Pozorna likwidacja stanowiska pracy – poznaj swoje prawa

    Potrzeba zmian organizacyjnych w strukturze przedsiębiorstwa może przyczyniać się do likwidacji niektórych stanowisk. Jeżeli jednak pracodawca tylko pozornie usuwa dane miejsce pracy w firmie, postępuje niezgodnie z prawem. W takiej sytuacji zwolniony pracownik może wnieść do sądu pracy odwołanie od otrzymanego wypowiedzenia.

  • 31.10.2019
    Urlop macierzyński: fakty i mity

    Kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę musi wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po urodzeniu dziecka. Na czas trwania przysługującego urlopu wpływa liczba urodzonych dzieci. Przedstawiamy fakty i rozwiewamy mity dotyczące urlopu macierzyńskiego.

07.02.2020
Zwolnienia grupowe – ABC

O zwolnieniach grupowych mówimy w przypadku rozwiązywania stosunków pracy z pracownikami z przyczyn dotyczących pracodawcy. W takiej sytuacji zwalnianym osobom przysługuje odprawa pieniężna.

07.02.2020
Pozorna likwidacja stanowiska pracy – poznaj swoje prawa

Potrzeba zmian organizacyjnych w strukturze przedsiębiorstwa może przyczyniać się do likwidacji niektórych stanowisk. Jeżeli jednak pracodawca tylko pozornie usuwa dane miejsce pracy w firmie, postępuje niezgodnie z prawem. W takiej sytuacji zwolniony pracownik może wnieść do sądu pracy odwołanie od otrzymanego wypowiedzenia.

31.10.2019
Urlop macierzyński: fakty i mity

Kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę musi wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po urodzeniu dziecka. Na czas trwania przysługującego urlopu wpływa liczba urodzonych dzieci. Przedstawiamy fakty i rozwiewamy mity dotyczące urlopu macierzyńskiego.

Najnowsze w kategorii: Porady zarobkowe

  • 27.07.2022
    Co dalej z ulgą dla klasy średniej? Najważniejsze zmiany

    Polski Ład zapoczątkował wiele zmian, w tym w obliczaniu ulgi dla klasy średniej. Zmiany te są jednak cały czas nowelizowane, aby wprowadzić jak najwięcej usprawnień w systemie podatkowym, a także, aby znieść te, które z całą pewnością się nie sprawdziły. Jak wygląda to w przypadku ulgi dla klasy średniej, która była szeroko krytykowana? Ta kwestia także została rozwiązana.

  • 21.07.2022
    Zmiany w Polskim Ładzie a emeryci – 5 rzeczy, które warto wiedzieć

    1 lipca 2022 r. weszły w życie zmiany w ramach programu Niskie Podatki. Nowe zasady obowiązują między innymi w kwestii Polski Ład a emerytura. Według danych ZUS na zmianach zyskało nawet 3,1 mln seniorów, którzy otrzymują wyższe miesięczne świadczenie. Sprawdź, co warto wiedzieć w temacie emerytury w Polskim Ładzie 2.0.

  • 20.07.2022
    Mobilność zawodowa – czy Polacy chętnie zmieniają pracę dla wyższych zarobków?

    33% badanych Polaków deklaruje zmianę pracy w ciągu ostatnich 2 lat, a 36% obecnie aktywnie poszukuje nowego miejsca zatrudnienia – tak wynika z badania Pracuj.pl „Nowe oblicza pracy”. Zjawisko mobilności zawodowej osłabło na krótką chwilę z powodu wybuchu pandemii, ale szybko wróciło na wysoki poziom. Sprawdź, jak perspektywa wyższych zarobków i inne powody wpływają na to, że Polacy decydują się na zmiany w swoim życiu zawodowym.

27.07.2022
Co dalej z ulgą dla klasy średniej? Najważniejsze zmiany

Polski Ład zapoczątkował wiele zmian, w tym w obliczaniu ulgi dla klasy średniej. Zmiany te są jednak cały czas nowelizowane, aby wprowadzić jak najwięcej usprawnień w systemie podatkowym, a także, aby znieść te, które z całą pewnością się nie sprawdziły. Jak wygląda to w przypadku ulgi dla klasy średniej, która była szeroko krytykowana? Ta kwestia także została rozwiązana.

21.07.2022
Zmiany w Polskim Ładzie a emeryci – 5 rzeczy, które warto wiedzieć

1 lipca 2022 r. weszły w życie zmiany w ramach programu Niskie Podatki. Nowe zasady obowiązują między innymi w kwestii Polski Ład a emerytura. Według danych ZUS na zmianach zyskało nawet 3,1 mln seniorów, którzy otrzymują wyższe miesięczne świadczenie. Sprawdź, co warto wiedzieć w temacie emerytury w Polskim Ładzie 2.0.

20.07.2022
Mobilność zawodowa – czy Polacy chętnie zmieniają pracę dla wyższych zarobków?

33% badanych Polaków deklaruje zmianę pracy w ciągu ostatnich 2 lat, a 36% obecnie aktywnie poszukuje nowego miejsca zatrudnienia – tak wynika z badania Pracuj.pl „Nowe oblicza pracy”. Zjawisko mobilności zawodowej osłabło na krótką chwilę z powodu wybuchu pandemii, ale szybko wróciło na wysoki poziom. Sprawdź, jak perspektywa wyższych zarobków i inne powody wpływają na to, że Polacy decydują się na zmiany w swoim życiu zawodowym.