Prawo pracy w pigułce – najważniejsze zagadnienia - zarobki.pracuj.pl
  • Indywidualny raport zarobki
  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV
Autor wpisu Pracuj.pl

Urlop wypoczynkowy, płatne zwolnienie chorobowe czy ochrona przed zwolnieniem – to przykładowe uprawnienia, z których możesz korzystać jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Poznaj również inne pojęcia prawne istotne dla pracowników.

Czego dowiesz się z artykułu?

Co to jest kodeks pracy?
Prawo pracy – najważniejsze zagadnienia
Nowy kodeks pracy 2020 – co się zmieniło?

Samo pojęcie pracy jest Ci znane od dzieciństwa. Ale z nim związane są inne, bardziej skomplikowane określenia, istotne dla każdego pracownika. Ich znaczenie nie zawsze jest oczywiste.

Co to jest kodeks pracy?

Największa ochrona prawna przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Wynika ona z kodeksu pracy, czyli zbioru aktów, które regulują przywileje i obowiązki pracownika oraz pracodawcy.

Poczujesz się pewniej, gdy zapoznasz się z treścią ustawy – przynajmniej w podstawowym zakresie. To szczególnie ważne, jeśli obecna posada to Twoja pierwsza praca i nie masz jeszcze zbyt wiele doświadczenia.

| 7 zasad prawa pracy

Prawo pracy – najważniejsze zagadnienia

Czy wiesz, że możesz zostać ukarany za łamanie przepisów BHP albo że nie możesz zrezygnować z urlopu wypoczynkowego? Umiejętność egzekwowania swoich praw i przestrzeganie zasad obowiązujących w firmie ma bardzo duże znaczenie. Aby zyskać większą świadomość, poznaj podstawowe definicje.

  • Stosunek pracy – relacja łącząca pracownika i pracodawcę. Nawiązuje się ją poprzez zawarcie umowy o pracę na piśmie. Z chwilą podpisania dokumentu zatrudniony zobowiązuje się m.in. do wykonywania obowiązków za określoną pensję, a zatrudniający – do wypłaty wynagrodzenia.
  • Pensja (wynagrodzenie chorobowe, wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie za czas przestoju, wynagrodzenie urlopowe) – finansowa gratyfikacja za pracę przysługująca za przepracowany okres. W wyjątkowych sytuacjach można otrzymać zapłatę także za czas, kiedy nie wykonywało się obowiązków (choroba, przestój, dyżur itd.).
  • Czas pracy – liczba godzin do przepracowania w ciągu doby, tygodnia itd. W przypadku pracowników zatrudnionych na pełny etat dzienna norma czasu pracy wynosi zwykle 8 godzin, a tygodniowa 40 godzin. Przekraczając ją, pracujesz w nadgodzinach, za które przysługuje Ci dodatkowe wynagrodzenie lub czas wolny – oczywiście przy założeniu, że pracujesz w podstawowym czasie pracy.
  • BHP – normy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Za ich naruszanie grożą sankcje przewidziane w kodeksie pracy: upomnienie, nagana, kara pieniężna lub zwolnienie dyscyplinarne. Pracodawca również nie powinien łamać zasad BHP, ponieważ może zostać ukarany przez Państwową Inspekcję Pracy lub sąd pracy. Sankcje działają w obie strony, np. pracownik może wypowiedzieć umowę dyscyplinarnie, jeśli dostarczy orzeczenie lekarskie, w którym został stwierdzony szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie. Pracodawca zobowiązany jest przenieść go do innej pracy (we wskazanym w orzeczeniu terminie), odpowiedniej dla stanu zdrowia i zgodnej z kwalifikacjami zawodowymi. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia podwładnego do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. W razie potrzeby wszystkie szczegółowe pojęcia związane z BHP z łatwością znajdziesz w internetowych słownikach.
  • Państwowa Inspekcja Pracy – organ, który kontroluje, czy w zakładach pracy są przestrzegane przepisy prawa pracy. PIP sprawdza m.in., czy zatrudnieni nie przekraczają limitów nadgodzin lub czy wynagrodzenia wypłacane przez pracodawcę są odpowiednio wysokie.
  • Urlopy pracownicze – płatne lub bezpłatne przerwy w pracy. Gdy pracujesz na etacie, masz prawo do corocznego, 20- albo 26-dniowego urlopu wypoczynkowego. Możesz korzystać z wolnych dni również w ramach urlopów: na żądanie, okolicznościowego, bezpłatnego, macierzyńskiego, ojcowskiego itd.
  • Zwolnienie/wypowiedzenie – jedna z możliwości rozwiązania stosunku pracy. Zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą zakończyć współpracę, wręczając drugiej stronie wypowiedzenie. Istnieją również inne sposoby rozwiązywania stosunku pracy: za porozumieniem stron i bez wypowiedzenia.
  • Ochrona przed zwolnieniem – przywilej, z którego korzystają m.in. zatrudnieni w wieku przedemerytalnym, pracownice w ciąży i osoby przebywające na urlopie lub zwolnieniu chorobowym.

Powyższe pojęcia i ich wyjaśnienia to prawo pracy w pigułce. Jeśli chcesz dokładniej zapoznać się ze swoimi prawami i obowiązkami, zajrzyj do internetowej wersji dokumentu.

Nowy kodeks pracy 2020 – co się zmieniło?

Dobrze wiedzieć, że chociaż definicje pojęć pozostają stałe, to przepisy zawarte w kodeksie pracy co jakiś czas ulegają zmianom. Dlatego warto na bieżąco śledzić wszelkie nowelizacje. Najczęściej są to kwestie związane z wprowadzeniem nowego prawa pracy w obszarach, w których do tej pory zasady były niedookreślone i dawały pole do nadużyć.

Właśnie takich zagadnień dotyczą zmiany kodeksu pracy 2020. Nowości, które weszły w życie, służą poprawie skuteczności egzekucji alimentów. Pracodawcy, którzy zatajają wysokość wynagrodzeń pracowników zobowiązanych do płacenia alimentów, będą mogli zostać ukarani wysoką grzywną – ponieważ w ten sposób utrudniają ściąganie od nich należności alimentacyjnych.

 

Jak mówi stara zasada prawnicza – nieznajomość prawa szkodzi. Dlatego tak ważne jest to, żeby pracownicy znali kluczowe pojęcia i mieli świadomość własnych praw i obowiązków.

Porównaj zarobki z innymi na Twoim stanowisku

Wypełnij ankietę, a w ciągu 5 minut otrzymasz od nas darmowy indywidualny raport o Twoich zarobkach. Tylko Ty masz dostęp do swojego raportu.

Porównaj teraz zarobki na Twoim stanowisku

Zaktualizuj informacje w swojej ankiecie i zobacz czy nadal zarabiasz odpowiednio.

Dawno wypełniona ankieta?
Porównaj teraz zarobki na swoim stanowisku

W ciągu roku wiele mogło się zmienić. Zaktualizuj informacje w ankiecie i porównaj swoje zarobki z innymi.

Narzędzia

  • Indywidualny raport zarobki
  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV

Artykuły o podobnej tematyce

  • 31.10.2019
    Urlop macierzyński: fakty i mity

    Kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę musi wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po urodzeniu dziecka. Na czas trwania przysługującego urlopu wpływa liczba urodzonych dzieci. Przedstawiamy fakty i rozwiewamy mity dotyczące urlopu macierzyńskiego.

  • 01.10.2019
    Urlop szkoleniowy – kiedy pracodawca powinien Ci go udzielić?

    Do udzielenia urlopu szkoleniowego zobowiązany jest pracodawca, który zgodził się na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika lub sam zainicjował tego typu działania. Na długość urlopu wpływa rodzaj egzaminu, do jakiego będzie przystępować osoba uzupełniająca swoją wiedzę oraz umiejętności. 

31.10.2019
Urlop macierzyński: fakty i mity

Kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę musi wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po urodzeniu dziecka. Na czas trwania przysługującego urlopu wpływa liczba urodzonych dzieci. Przedstawiamy fakty i rozwiewamy mity dotyczące urlopu macierzyńskiego.

01.10.2019
Urlop szkoleniowy – kiedy pracodawca powinien Ci go udzielić?

Do udzielenia urlopu szkoleniowego zobowiązany jest pracodawca, który zgodził się na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika lub sam zainicjował tego typu działania. Na długość urlopu wpływa rodzaj egzaminu, do jakiego będzie przystępować osoba uzupełniająca swoją wiedzę oraz umiejętności. 

Najnowsze w kategorii: Porady zarobkowe

  • 20.12.2020
    Wynagrodzenie za niepełny miesiąc – jak obliczyć?

    Umowa o pracę stanowi gwarancję stałej wysokości pensji. Choroba albo rozwiązanie stosunku pracy w trakcie okresu rozliczeniowego sprawia, że płaca się zmniejsza. Możesz samodzielnie wyliczyć wynagrodzenie za niepełny miesiąc. Sprawdź, jak to zrobić.

  • 13.12.2020
    Kasa zapomogowo-pożyczkowa – jak działa, czy warto skorzystać?

    Kasa zapomogowo-pożyczkowa to alternatywa dla tzw. chwilówek czy wysoko oprocentowanych kredytów bankowych. Może ona zostać utworzona w zakładzie pracy, jeśli zbierze się grupa przynajmniej 10 pracowników chętnych do przystąpienia do niej. Jak działają pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe? Jak złożyć wniosek o pożyczkę z kasy zapomogowo-pożyczkowej? Sprawdź!

  • 08.12.2020
    Gdzie można dobrze zarobić? 5 branż, które gwarantują najwyższe pensje

    Informatyka, telekomunikacja, finanse i handel – w ostatnich latach w tych obszarach można było liczyć na atrakcyjne zarobki. Czy w czasach pandemii, gdy większość firm zmieniło swój tryb pracy na zdalny, sytuacja wygląda podobnie? Jakie zawody w dzisiejszych czasach są najbardziej opłacalne – zarówno w Polsce, jak i za granicą? Zobacz, gdzie uzyskasz dobre zarobki i co – poza samą branżą – może mieć wpływ na Twoją pensję.

20.12.2020
Wynagrodzenie za niepełny miesiąc – jak obliczyć?

Umowa o pracę stanowi gwarancję stałej wysokości pensji. Choroba albo rozwiązanie stosunku pracy w trakcie okresu rozliczeniowego sprawia, że płaca się zmniejsza. Możesz samodzielnie wyliczyć wynagrodzenie za niepełny miesiąc. Sprawdź, jak to zrobić.

13.12.2020
Kasa zapomogowo-pożyczkowa – jak działa, czy warto skorzystać?

Kasa zapomogowo-pożyczkowa to alternatywa dla tzw. chwilówek czy wysoko oprocentowanych kredytów bankowych. Może ona zostać utworzona w zakładzie pracy, jeśli zbierze się grupa przynajmniej 10 pracowników chętnych do przystąpienia do niej. Jak działają pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe? Jak złożyć wniosek o pożyczkę z kasy zapomogowo-pożyczkowej? Sprawdź!

08.12.2020
Gdzie można dobrze zarobić? 5 branż, które gwarantują najwyższe pensje

Informatyka, telekomunikacja, finanse i handel – w ostatnich latach w tych obszarach można było liczyć na atrakcyjne zarobki. Czy w czasach pandemii, gdy większość firm zmieniło swój tryb pracy na zdalny, sytuacja wygląda podobnie? Jakie zawody w dzisiejszych czasach są najbardziej opłacalne – zarówno w Polsce, jak i za granicą? Zobacz, gdzie uzyskasz dobre zarobki i co – poza samą branżą – może mieć wpływ na Twoją pensję.