Elementy wynagrodzenia pracownika - zarobki.pracuj.pl
  • Kalkulator netto-brutto
  • Kreator CV
Autor wpisu Pracuj.pl

Płaca zasadnicza i dodatki to składniki pensji, jaką otrzymuje pracownik. Niektóre części to tzw. obligatoryjne składniki wynagrodzenia, inne – fakultatywne. Wśród obowiązkowych elementów wynagrodzenia oprócz pensji zasadniczej znajdują się dodatki za pracę w nocy lub w niedzielę i święta, nadgodziny czy czas przestoju. Dodatki fakultatywne przyznaje się m.in. za pełnioną funkcję, szczególne umiejętności oraz pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia.[\top_text]

Z artykułu dowiesz się:

  • jak prawo określa składniki wynagrodzenia pracownika,
  • jakie są stałe składniki wynagrodzenia za pracę,
  • czym różnią się fakultatywne składniki wynagrodzenia od obligatoryjnych.

Płaca i jej funkcje. Definicje

Płaca to podstawa budująca dochody pracownicze, dzięki której można określić sytuację finansową gospodarstw domowych. A prościej – wysokość wynagrodzenia wpływa na to, czy konkretnego pracownika stać na zaspokojenie potrzeb, m.in. konsumpcyjnych.

 

Dodatkowo wynagrodzenie i jego składniki mogą pełnić 5 podstawowych funkcji:

  • kosztową – ponieważ jest to koszt dla pracodawcy związany z zatrudnieniem,
  • dochodową – czyli pozwalającą pracownikowi utrzymać dom,
  • motywacyjną – umożliwiającą kształtowanie pewnych oczekiwanych zachowań pracownika,
  • społeczną – ponieważ polega na budowaniu pozytywnej atmosfery w przedsiębiorstwie,
  • rynkową – tzn. odzwierciedlającą stan krajowej gospodarki.

 

Przeczytaj także: Czy za każdą pracę otrzymujemy wynagrodzenie?

 

Skoro już wiesz, czym jest i po co jest wynagrodzenie, przejdźmy do omówienia składowych wynagrodzenia pracownika.

Składniki pensji – co mówi o tym prawo?

Z przepisów kodeksu pracy (Dział III: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141) wynika, że pracownik musi otrzymywać pensję za wykonywanie określonych działań na rzecz pracodawcy. Ty - jako pracownik - nie możesz ani zrezygnować z wynagrodzenia, ani przenieść prawa do niego na inną osobę. Elementy wynagrodzenia muszą być wyszczególnione w umowie o pracę lub w regulaminie wynagradzania. Co ważne, masz prawo wglądu w dokumentację, na podstawie której jest ustalany wymiar płacy. Znajdziesz tam składniki wynagrodzenia za pracę brutto. Wysokość pensji oraz jej składników powinna być adekwatna do rodzaju, ilości i jakości pracy oraz kwalifikacji niezbędnych przy jej wykonywaniu. Dodatkowo termin wypłaty musi być stały.

 

Przepisy prawa i informacje dotyczące płacy znajdują się w broszurze Państwowej Inspekcji Pracy: https://www.pip.gov.pl/pwp/pdf/wynagrodzenia.pdf.

Obligatoryjne składniki wynagrodzenia

Każda osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy ma prawo do minimalnego wynagrodzenia. Jego wysokość zmienia się w każdym roku i jest wyrażana w kwocie brutto. Ale jakie składniki wchodzą do minimalnego wynagrodzenia? Przy ustalaniu wymiaru płacy minimalnej bierze się pod uwagę wszystkie składniki wynagrodzenia, z wyłączeniem:

  • odpraw emerytalnych i rentowych,
  • nagród jubileuszowych,
  • dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych,
  • dodatku za pracę w porze nocnej,
  • dodatku za staż pracy.

 

Wysokość stałych składników wynagrodzenia zależy od systemu wynagradzania przyjętego w danym zakładzie pracy. Istnieją trzy podstawowe systemy:

 

  1. Czasowy – pracownik otrzymuje pensję za efektywny czas pracy w wysokości wynikającej z osobistego zaszeregowania. Wymiar płacy zasadniczej określa się w stawce godzinowej lub miesięcznej.
  2. Akordowy – wysokość wynagrodzenia zależy przede wszystkim od efektów pracy osiąganych przez jednego pracownika lub przez zespół. Pracodawca jest zobowiązany do ustalenia norm, które jego podwładni muszą realizować w określonych jednostkach czasu.
  3. Prowizyjny – wymiar pensji jest uzależniony od wielkości obrotu.

 

Pamiętaj, że Twój pracodawca musi wypłacić wynagrodzenie i dodatki za:

  • pracę w nocy,
  • dyżury pełnione poza godzinami pracy wynikającymi z harmonogramu,
  • za czas niewykonywania pracy spowodowany przestojem z winy pracodawcy,
  • za pracę w godzinach nadliczbowych, a także w niedziele i święta.

 

To wszystko zaliczamy do stałych składników wynagrodzenia.

Jakie są fakultatywne składniki wynagrodzenia?

Przyznanie fakultatywnych składników pensji – jak sama nazwa wskazuje – nie jest obowiązkowe. Zależy od decyzji pracodawcy, który ma do wyboru następujące dodatki:

  • stażowy,
  • funkcyjny,
  • zmianowy,
  • za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia,
  • za szczególne umiejętności.

 

Pracownik po spełnieniu kryteriów wskazanych w regulacjach wewnątrzzakładowych  zyskuje prawo do dodatków fakultatywnych.

 

Przeczytaj także: Premia – kiedy można na nią liczyć?

Narzędzia

  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV

Artykuły o podobnej tematyce

  • 14.09.2022
    Diety krajowe – jak wyliczyć?

    Podróże służbowe nie odbywają się na koszt pracownika. Pracodawca ma bowiem obowiązek zwrócić udokumentowane wydatki poniesione w związku z wyjazdem. Część wydatków jest zwracanych w całości na podstawie faktur lub rachunków, a część z nich – zazwyczaj ponoszonych na wyżywienie – jest zryczałtowana – to tzw. dieta. Delegacje odbywają się więc zawsze na koszt pracodawcy, lecz część wydatków pracownik niekiedy musi ponieść z góry, aby otrzymać zwrot. Dowiedz się, ile wynosi dieta w delegacji krajowej, a także jak ją uzyskać.

  • 24.10.2017
    Dodatkowe wynagrodzenie roczne – komu przysługuje?

    Nie każdy pracownik otrzymuje trzynastą pensję. Ten przywilej dotyczy głównie osób zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej. Dodatkowe roczne wynagrodzenie przysługuje przede wszystkim urzędnikom, nauczycielom, policjantom, górnikom itd. Osoby, które pracują w prywatnych przedsiębiorstwach, również mogę je otrzymać - jeśli spełnią kryteria wskazane w regulacjach wewnątrzzakładowych.  

  • 20.01.2022
    Akordowy system wynagradzania pracowników - przepisy

    Zbieranie owoców, produkowanie części do sprzętów AGD, wytwarzanie mebli – za takie zajęcie może przysługiwać wynagrodzenie akordowe. Osoba, która pracuje na akord, otrzymuje pieniądze za liczbę produktów wykonanych w określonym czasie. Przed podjęciem pracy akordowej warto poznać swoje prawa oraz obowiązujące w płacach akordowych przepisy. Przeczytaj artykuł i sprawdź, z czym wiąże się akordowa forma płac!

14.09.2022
Diety krajowe – jak wyliczyć?

Podróże służbowe nie odbywają się na koszt pracownika. Pracodawca ma bowiem obowiązek zwrócić udokumentowane wydatki poniesione w związku z wyjazdem. Część wydatków jest zwracanych w całości na podstawie faktur lub rachunków, a część z nich – zazwyczaj ponoszonych na wyżywienie – jest zryczałtowana – to tzw. dieta. Delegacje odbywają się więc zawsze na koszt pracodawcy, lecz część wydatków pracownik niekiedy musi ponieść z góry, aby otrzymać zwrot. Dowiedz się, ile wynosi dieta w delegacji krajowej, a także jak ją uzyskać.

24.10.2017
Dodatkowe wynagrodzenie roczne – komu przysługuje?

Nie każdy pracownik otrzymuje trzynastą pensję. Ten przywilej dotyczy głównie osób zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej. Dodatkowe roczne wynagrodzenie przysługuje przede wszystkim urzędnikom, nauczycielom, policjantom, górnikom itd. Osoby, które pracują w prywatnych przedsiębiorstwach, również mogę je otrzymać - jeśli spełnią kryteria wskazane w regulacjach wewnątrzzakładowych.  

20.01.2022
Akordowy system wynagradzania pracowników - przepisy

Zbieranie owoców, produkowanie części do sprzętów AGD, wytwarzanie mebli – za takie zajęcie może przysługiwać wynagrodzenie akordowe. Osoba, która pracuje na akord, otrzymuje pieniądze za liczbę produktów wykonanych w określonym czasie. Przed podjęciem pracy akordowej warto poznać swoje prawa oraz obowiązujące w płacach akordowych przepisy. Przeczytaj artykuł i sprawdź, z czym wiąże się akordowa forma płac!

Najnowsze w kategorii: Zarobki i prawo pracy

  • 23.09.2022
    Dwie wypłaty w jednym miesiącu a kwestie podatkowe

    Zwykle osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę otrzymują wynagrodzenie w określonym dniu każdego miesiąca. Czasami jednak pracodawca wypłaca poszczególne składniki pensji (np. wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za nadgodziny oraz premię) w różnych terminach. Niekiedy bywa również tak, że małe opóźnienie w wykonaniu przelewu spowoduje, że na koncie pracownika znajdą się dwie wypłaty w jednym miesiącu (np. opóźniona za poprzedni i właściwa za bieżący). W takiej sytuacji musisz liczyć się z tym, że będzie to mniejsza kwota. Sprawdź dlaczego.

  • 05.08.2022
    Pakiet mobilności a kierowcy – czy nowe przepisy wpłyną na zarobki?

    Jeśli jesteś zawodowym kierowcą i realizujesz przejazdy międzynarodowe, dotyczą Cię przepisy związane z pakietem mobilności. Jakie zmiany w tej kwestii zostały ostatnio wprowadzone? Czy nowe przepisy zwiększą lub zmniejszą Twoje wynagrodzenie? Przeczytaj artykuł i dowiedz się wszystkiego, co jest związane z pakietem mobilności w transporcie.

  • 12.07.2022
    Polski Ład a podatek dochodowy – co zmiana w PIT oznacza w praktyce?

    Podatki w Polskim Ładzie ulegają kolejnej zmianie. Już od 1 lipca wszedł nowy, niższy podatek dochodowy. Czy jednak obejmuje on wszystkich? Jakie zmiany dla podatników oznacza w praktyce? W naszym artykule wyjaśniamy, jak działa Polski Ład podatkowy, a także kto może liczyć na wyższą pensję od lipca, a kogo Polski Ład 2.0 nie dotyka w zupełności.

23.09.2022
Dwie wypłaty w jednym miesiącu a kwestie podatkowe

Zwykle osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę otrzymują wynagrodzenie w określonym dniu każdego miesiąca. Czasami jednak pracodawca wypłaca poszczególne składniki pensji (np. wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za nadgodziny oraz premię) w różnych terminach. Niekiedy bywa również tak, że małe opóźnienie w wykonaniu przelewu spowoduje, że na koncie pracownika znajdą się dwie wypłaty w jednym miesiącu (np. opóźniona za poprzedni i właściwa za bieżący). W takiej sytuacji musisz liczyć się z tym, że będzie to mniejsza kwota. Sprawdź dlaczego.

05.08.2022
Pakiet mobilności a kierowcy – czy nowe przepisy wpłyną na zarobki?

Jeśli jesteś zawodowym kierowcą i realizujesz przejazdy międzynarodowe, dotyczą Cię przepisy związane z pakietem mobilności. Jakie zmiany w tej kwestii zostały ostatnio wprowadzone? Czy nowe przepisy zwiększą lub zmniejszą Twoje wynagrodzenie? Przeczytaj artykuł i dowiedz się wszystkiego, co jest związane z pakietem mobilności w transporcie.

12.07.2022
Polski Ład a podatek dochodowy – co zmiana w PIT oznacza w praktyce?

Podatki w Polskim Ładzie ulegają kolejnej zmianie. Już od 1 lipca wszedł nowy, niższy podatek dochodowy. Czy jednak obejmuje on wszystkich? Jakie zmiany dla podatników oznacza w praktyce? W naszym artykule wyjaśniamy, jak działa Polski Ład podatkowy, a także kto może liczyć na wyższą pensję od lipca, a kogo Polski Ład 2.0 nie dotyka w zupełności.