Elementy wynagrodzenia pracownika - zarobki.pracuj.pl
  • Indywidualny raport zarobki
  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV
Autor wpisu Pracuj.pl

Płaca zasadnicza i dodatki to składniki pensji, jaką otrzymuje pracownik. Niektóre części to tzw. obligatoryjne składniki wynagrodzenia, inne – fakultatywne. Wśród obowiązkowych elementów wynagrodzenia oprócz pensji zasadniczej znajdują się dodatki za pracę w nocy lub w niedzielę i święta, nadgodziny czy czas przestoju. Dodatki fakultatywne przyznaje się m.in. za pełnioną funkcję, szczególne umiejętności oraz pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia.[\top_text]

Z artykułu dowiesz się:

  • jak prawo określa składniki wynagrodzenia pracownika,
  • jakie są stałe składniki wynagrodzenia za pracę,
  • czym różnią się fakultatywne składniki wynagrodzenia od obligatoryjnych.

Płaca i jej funkcje. Definicje

Płaca to podstawa budująca dochody pracownicze, dzięki której można określić sytuację finansową gospodarstw domowych. A prościej – wysokość wynagrodzenia wpływa na to, czy konkretnego pracownika stać na zaspokojenie potrzeb, m.in. konsumpcyjnych.

 

Dodatkowo wynagrodzenie i jego składniki mogą pełnić 5 podstawowych funkcji:

  • kosztową – ponieważ jest to koszt dla pracodawcy związany z zatrudnieniem,
  • dochodową – czyli pozwalającą pracownikowi utrzymać dom,
  • motywacyjną – umożliwiającą kształtowanie pewnych oczekiwanych zachowań pracownika,
  • społeczną – ponieważ polega na budowaniu pozytywnej atmosfery w przedsiębiorstwie,
  • rynkową – tzn. odzwierciedlającą stan krajowej gospodarki.

 

Przeczytaj także: Czy za każdą pracę otrzymujemy wynagrodzenie?

 

Skoro już wiesz, czym jest i po co jest wynagrodzenie, przejdźmy do omówienia składowych wynagrodzenia pracownika.

Składniki pensji – co mówi o tym prawo?

Z przepisów kodeksu pracy (Dział III: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141) wynika, że pracownik musi otrzymywać pensję za wykonywanie określonych działań na rzecz pracodawcy. Ty - jako pracownik - nie możesz ani zrezygnować z wynagrodzenia, ani przenieść prawa do niego na inną osobę. Elementy wynagrodzenia muszą być wyszczególnione w umowie o pracę lub w regulaminie wynagradzania. Co ważne, masz prawo wglądu w dokumentację, na podstawie której jest ustalany wymiar płacy. Znajdziesz tam składniki wynagrodzenia za pracę brutto. Wysokość pensji oraz jej składników powinna być adekwatna do rodzaju, ilości i jakości pracy oraz kwalifikacji niezbędnych przy jej wykonywaniu. Dodatkowo termin wypłaty musi być stały.

 

Przepisy prawa i informacje dotyczące płacy znajdują się w broszurze Państwowej Inspekcji Pracy: https://www.pip.gov.pl/pwp/pdf/wynagrodzenia.pdf.

Obligatoryjne składniki wynagrodzenia

Każda osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy ma prawo do minimalnego wynagrodzenia. Jego wysokość zmienia się w każdym roku i jest wyrażana w kwocie brutto. Ale jakie składniki wchodzą do minimalnego wynagrodzenia? Przy ustalaniu wymiaru płacy minimalnej bierze się pod uwagę wszystkie składniki wynagrodzenia, z wyłączeniem:

  • odpraw emerytalnych i rentowych,
  • nagród jubileuszowych,
  • dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych,
  • dodatku za pracę w porze nocnej,
  • dodatku za staż pracy.

 

Wysokość stałych składników wynagrodzenia zależy od systemu wynagradzania przyjętego w danym zakładzie pracy. Istnieją trzy podstawowe systemy:

 

  1. Czasowy – pracownik otrzymuje pensję za efektywny czas pracy w wysokości wynikającej z osobistego zaszeregowania. Wymiar płacy zasadniczej określa się w stawce godzinowej lub miesięcznej.
  2. Akordowy – wysokość wynagrodzenia zależy przede wszystkim od efektów pracy osiąganych przez jednego pracownika lub przez zespół. Pracodawca jest zobowiązany do ustalenia norm, które jego podwładni muszą realizować w określonych jednostkach czasu.
  3. Prowizyjny – wymiar pensji jest uzależniony od wielkości obrotu.

 

Pamiętaj, że Twój pracodawca musi wypłacić wynagrodzenie i dodatki za:

  • pracę w nocy,
  • dyżury pełnione poza godzinami pracy wynikającymi z harmonogramu,
  • za czas niewykonywania pracy spowodowany przestojem z winy pracodawcy,
  • za pracę w godzinach nadliczbowych, a także w niedziele i święta.

 

To wszystko zaliczamy do stałych składników wynagrodzenia.

Jakie są fakultatywne składniki wynagrodzenia?

Przyznanie fakultatywnych składników pensji – jak sama nazwa wskazuje – nie jest obowiązkowe. Zależy od decyzji pracodawcy, który ma do wyboru następujące dodatki:

  • stażowy,
  • funkcyjny,
  • zmianowy,
  • za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia,
  • za szczególne umiejętności.

 

Pracownik po spełnieniu kryteriów wskazanych w regulacjach wewnątrzzakładowych  zyskuje prawo do dodatków fakultatywnych.

 

Przeczytaj także: Premia – kiedy można na nią liczyć?

Porównaj zarobki z innymi na Twoim stanowisku

Wypełnij ankietę, a w ciągu 5 minut otrzymasz od nas darmowy indywidualny raport o Twoich zarobkach. Tylko Ty masz dostęp do swojego raportu.

Porównaj teraz zarobki na Twoim stanowisku

Zaktualizuj informacje w swojej ankiecie i zobacz czy nadal zarabiasz odpowiednio.

Dawno wypełniona ankieta?
Porównaj teraz zarobki na swoim stanowisku

W ciągu roku wiele mogło się zmienić. Zaktualizuj informacje w ankiecie i porównaj swoje zarobki z innymi.

Narzędzia

  • Indywidualny raport zarobki
  • Kalkulator netto-brutto
  • Przeciętne zarobki na stanowisku
  • Kreator CV

Artykuły o podobnej tematyce

  • 24.10.2017
    Dodatkowe wynagrodzenie roczne – komu przysługuje?

    Nie każdy pracownik otrzymuje trzynastą pensję. Ten przywilej dotyczy głównie osób zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej. Dodatkowe roczne wynagrodzenie przysługuje przede wszystkim urzędnikom, nauczycielom, policjantom, górnikom itd. Osoby, które pracują w prywatnych przedsiębiorstwach, również mogę je otrzymać - jeśli spełnią kryteria wskazane w regulacjach wewnątrzzakładowych.  

  • 16.10.2017
    Dieta krajowa – jak wyliczyć?

    Podróże służbowe nie odbywają się na koszt pracownika. Pracodawca ma obowiązek zwrócić Ci udokumentowane wydatki poniesione w związku z wyjazdem. Na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia przysługuje dieta w wysokości 30 zł za dobę – w podróży krajowej. Aby otrzymać zwrot kosztów, należy rozliczyć się w określonym terminie.  

  • 04.03.2019
    Pracujesz w nadgodzinach poza miejscem zatrudnienia? Sprawdź, co Ci przysługuje

    Dodatek pieniężny lub czas wolny – to standardowe formy rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Osoby, które stale wykonują obowiązki poza siedzibą pracodawcy, czyli np. kierowcy lub przedstawiciele handlowi, mają prawo do ryczałtu, którego wysokość powinna być adekwatna do przewidywanej liczby nadgodzin.

24.10.2017
Dodatkowe wynagrodzenie roczne – komu przysługuje?

Nie każdy pracownik otrzymuje trzynastą pensję. Ten przywilej dotyczy głównie osób zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej. Dodatkowe roczne wynagrodzenie przysługuje przede wszystkim urzędnikom, nauczycielom, policjantom, górnikom itd. Osoby, które pracują w prywatnych przedsiębiorstwach, również mogę je otrzymać - jeśli spełnią kryteria wskazane w regulacjach wewnątrzzakładowych.  

16.10.2017
Dieta krajowa – jak wyliczyć?

Podróże służbowe nie odbywają się na koszt pracownika. Pracodawca ma obowiązek zwrócić Ci udokumentowane wydatki poniesione w związku z wyjazdem. Na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia przysługuje dieta w wysokości 30 zł za dobę – w podróży krajowej. Aby otrzymać zwrot kosztów, należy rozliczyć się w określonym terminie.  

04.03.2019
Pracujesz w nadgodzinach poza miejscem zatrudnienia? Sprawdź, co Ci przysługuje

Dodatek pieniężny lub czas wolny – to standardowe formy rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Osoby, które stale wykonują obowiązki poza siedzibą pracodawcy, czyli np. kierowcy lub przedstawiciele handlowi, mają prawo do ryczałtu, którego wysokość powinna być adekwatna do przewidywanej liczby nadgodzin.

Najnowsze w kategorii: Zarobki i prawo pracy

  • 23.11.2020
    Zakaz konkurencji – jakie odszkodowanie za zakaz konkurencji przysługuje pracownikowi?

    Umowa o zakazie konkurencji może być zawarta podczas podpisywania umowy o pracę lub w okresie późniejszym - w trakcie trwania stosunku pracy. Zapis ten zabezpiecza pracodawcę przed wypływem wrażliwych danych z firmy i wiąże się z powstrzymaniem pracownika od podejmowania działań konkurencyjnych przez określony czas po ustaniu stosunku pracy. Za zastosowanie się do tych zaleceń przysługuje pracownikowi adekwatne wynagrodzenie określone w umowie. 

  • 18.11.2020
    Premia uznaniowa a chorobowe – wpływ dodatkowych pieniędzy na wysokość zasiłku

    Jeśli jesteś zatrudniony i ubezpieczony, ale czasowo niezdolny do pracy, przysługują Ci wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Ich podstawa zależy od wysokości Twojego wynagrodzenia. A ono składa się ze stałych oraz zmiennych elementów. Jeśli pensja co miesiąc wynosi tyle samo, rachunek jest prosty. Schody zaczynają się, gdy do stałej kwoty dojdzie niespodziewany bonus od szefa. Sprawdź, czy premia uznaniowa wchodzi do podstawy chorobowego.

  • 17.11.2020
    Zaświadczenie o zarobkach – do czego jest potrzebne i jak je uzyskać?

    Najczęściej pracownicy pobierają zaświadczenie o zarobkach do kredytu – ponieważ jest ono dowodem możliwości spłaty danej należności. Ale to nie jedyna sytuacja, w której taki dokument może być Ci potrzebny. Przeczytaj, kiedy i gdzie zgłosić się po zaświadczenie, oraz sprawdź, co powinno zawierać.

23.11.2020
Zakaz konkurencji – jakie odszkodowanie za zakaz konkurencji przysługuje pracownikowi?

Umowa o zakazie konkurencji może być zawarta podczas podpisywania umowy o pracę lub w okresie późniejszym - w trakcie trwania stosunku pracy. Zapis ten zabezpiecza pracodawcę przed wypływem wrażliwych danych z firmy i wiąże się z powstrzymaniem pracownika od podejmowania działań konkurencyjnych przez określony czas po ustaniu stosunku pracy. Za zastosowanie się do tych zaleceń przysługuje pracownikowi adekwatne wynagrodzenie określone w umowie. 

18.11.2020
Premia uznaniowa a chorobowe – wpływ dodatkowych pieniędzy na wysokość zasiłku

Jeśli jesteś zatrudniony i ubezpieczony, ale czasowo niezdolny do pracy, przysługują Ci wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Ich podstawa zależy od wysokości Twojego wynagrodzenia. A ono składa się ze stałych oraz zmiennych elementów. Jeśli pensja co miesiąc wynosi tyle samo, rachunek jest prosty. Schody zaczynają się, gdy do stałej kwoty dojdzie niespodziewany bonus od szefa. Sprawdź, czy premia uznaniowa wchodzi do podstawy chorobowego.

17.11.2020
Zaświadczenie o zarobkach – do czego jest potrzebne i jak je uzyskać?

Najczęściej pracownicy pobierają zaświadczenie o zarobkach do kredytu – ponieważ jest ono dowodem możliwości spłaty danej należności. Ale to nie jedyna sytuacja, w której taki dokument może być Ci potrzebny. Przeczytaj, kiedy i gdzie zgłosić się po zaświadczenie, oraz sprawdź, co powinno zawierać.